شیر پروپرشنال رکسروت DBE

شیر پروپرشنال رکسروت DBE

بررسی تخصصی و فنی شیر پروپرشنال DBE رکسروت (Bosch Rexroth)

در دنیای سیستم‌های هیدرولیک صنعتی، کنترل دقیق فشار (Pressure Control) مرز بین یک ماشین‌کاری باکیفیت و یک فرآیند پر از خطا است. وقتی صحبت از دقت میکرونی و تکرارپذیری بالا به میان می‌آید، نام کمپانی بوش رکسروت (Bosch Rexroth) همواره می‌درخشد. در میان محصولات متنوع این غول آلمانی، شیر پروپرشنال DBE رکسروت به عنوان یکی از شاهکارهای مهندسی در دسته شیرهای محدودکننده فشار (Pressure Relief Valves) شناخته می‌شود.

 

شیر پروپرشنال DBE رکسروت چیست؟

برای درک عملکرد شیر پروپرشنال DBE رکسروت، ابتدا باید تفاوت آن را با شیرهای معمولی بدانیم. در شیرهای فشار شکن معمولی، تنظیم فشار به واسطه سفت یا شل کردن یک فنر مکانیکی انجام می‌شود.

این یعنی شما تنها یک فشار ثابت (Set Point) دارید. اما در صنایع پیشرفته مانند تزریق پلاستیک یا پرس‌های هیدرولیک، نیاز داریم فشار را در سیکل‌های مختلف و با سرعت بالا تغییر دهیم.

شیر پروپرشنال DBE Rexroth یک شیر محدودکننده فشار با عملکرد پایلوت (Pilot Operated) است. این شیر سیگنال‌های الکتریکی (معمولاً جریان یا ولتاژ) را دریافت کرده و متناسب با شدت آن سیگنال، فشار سیستم را تنظیم می‌کند. کلمه “DBE” در کد فنی این محصول اشاره به ساختار خاص آن دارد که ترکیبی از دقت الکترونیکی و قدرت هیدرولیکی است.

 

ساختار داخلی و نحوه عملکرد

این شیر از دو بخش اصلی تشکیل شده است:

1. شیر پایلوت (Pilot Valve): که شامل یک سلونوئید پروپرشنال است.
2. شیر اصلی (Main Valve): که دبی اصلی روغن از آن عبور می‌کند.

زمانی که جریان الکتریکی به کویل (Solenoid) اعمال می‌شود، هسته مغناطیسی به فنر فشار وارد می‌کند. این نیرو به صورت هیدرولیکی تقویت شده و اسپول یا پاپت (Poppet) اصلی شیر را کنترل می‌کند.

نتیجه این فرآیند، ایجاد یک فشار خطی و پایدار متناسب با فرمان صادر شده از کارت کنترل یا PLC است.

 

مشخصات فنی کلیدی شیر پروپرشنال DBE Rexroth

برای انتخاب صحیح شیر پروپرشنال DBE رکسروت، تسلط بر دیتاشیت (Data Sheet) و پارامترهای فنی حیاتی است. این شیرها معمولاً بر اساس استاندارد ISO 6264 طراحی و نصب می‌شوند.

1. سایزهای استاندارد (Nominal Size)

این شیرها در سایزهای مختلفی برای دبی‌های گوناگون تولید می‌شوند:

• NG10: مناسب برای دبی‌های پایین تا متوسط.
• NG25: پرکاربردترین سایز در صنایع متوسط.
• NG32: برای سیستم‌های با دبی بالا.

 

2. محدوده فشار (Pressure Ratings)

شیر پروپرشنال DBE Rexroth برای فشارهای کاری بسیار بالا طراحی شده است. مدل‌های رایج معمولاً فشارهای زیر را پوشش می‌دهند:

• تا 50 بار
• تا 100 بار
• تا 200 بار
• تا 315 یا 350 بار (High Pressure)

 

3. نوع الکترونیک و کنترل (Electronics)

یکی از ویژگی‌های بارز سری DBE، انعطاف‌پذیری در بخش الکترونیک است:

• مدل‌های استاندارد (External Electronics): نیاز به یک کارت آمپلی‌فایر جداگانه (مثل کارت‌های سری VT رکسروت) دارند که در تابلو برق نصب می‌شود.
• مدل‌های OBE (On-Board Electronics): که با کدهایی مثل DBETR یا DBEME شناخته می‌شوند. در این مدل‌ها، برد الکترونیکی روی خودِ شیر سوار است و مستقیماً به PLC وصل می‌شود (Plug & Play).

نکته تخصصی: استفاده از شیرهای دارای OBE نویزپذیری کمتری دارد و کابل‌کشی را در سیستم‌های پیچیده کاهش می‌دهد.

 

مزایای استفاده از شیر پروپرشنال DBE رکسروت در صنعت

چرا باید هزینه بیشتری بپردازیم و از شیر پروپرشنال DBE رکسروت استفاده کنیم؟ پاسخ در “کیفیت خروجی محصول” نهفته است.

1. هیسترزیس (Hysteresis) بسیار پایین

هیسترزیس به اختلاف فشار در مسیر رفت و برگشت سیگنال گفته می‌شود. شیرهای رکسروت کمترین میزان هیسترزیس را دارند (معمولاً زیر 1.5٪). این یعنی اگر شما فرمان 100 بار را صادر کنید، چه در حال افزایش فشار باشید و چه در حال کاهش، شیر دقیقاً روی 100 بار تنظیم می‌شود.

 

2. پاسخ‌دهی سریع (Fast Response Time)

در دستگاه‌های دایکاست یا پرس، فشار باید در کسری از ثانیه تغییر کند. سلونوئیدهای قدرتمند سری DBE زمان پاسخ‌دهی بسیار کوتاهی دارند که مانع از شوک‌های هیدرولیکی (Water Hammer) می‌شود.

 

3. منحنی خطی (Linearity)

رابطه بین جریان ورودی (Amps) و فشار خروجی (Bar) در شیر پروپرشنال DBE Rexroth کاملاً خطی است. این ویژگی برنامه‌نویسی PLC را بسیار ساده می‌کند و نیاز به کالیبراسیون‌های پیچیده نرم‌افزاری را کاهش می‌دهد.

 

کاربردهای صنعتی شیر پروپرشنال DBE

هر جا که نیاز به تغییر سطح فشار در طول یک سیکل کاری باشد، شیر پروپرشنال DBE رکسروت حضور دارد:

• دستگاه‌های تزریق پلاستیک: برای کنترل فشار تزریق (Injection Pressure) و فشار نگهداری (Holding Pressure) جهتجلوگیری از پلیسه یا نقص در قطعه.
• پرس‌های هیدرولیک: کنترل تناژ پرس در مراحل مختلف فرم‌دهی فلزات.
• ماشین‌ابزار (Machine Tools): برای کلمپینگ قطعات با فشارهای متغیر بسته به جنس قطعه کار.
• صنایع فولاد و نورد: کنترل غلتک‌ها که نیاز به دقت بسیار بالایی دارند.

 

راهنمای نصب و راه‌اندازی (Installation Guide)

نصب اشتباه می‌تواند حتی بهترین شیر جهان را ناکارآمد کند. برای نصب شیر پروپرشنال DBE رکسروت مراحل زیر را با دقت دنبال کنید:

گام اول: آماده‌سازی سطح نصب

این شیرها معمولاً به صورت “زیر‌شیری” (Subplate Mounting) نصب می‌شوند. سطح بلوک زیر شیر باید کاملاً صیقلی (با صافی سطح Ra 0.8 یا بهتر) باشد. وجود هرگونه خراش باعث نشتی داخلی و افت فشار می‌شود.

 

گام دوم: هواگیری (Bleeding)

یکی از حیاتی‌ترین مراحل در راه‌اندازی شیرهای پروپرشنال، هواگیری است. در شیر پروپرشنال DBE Rexroth، یک پیچ هواگیری روی قسمت پایلوت تعبیه شده است. وجود هوا در سیستم باعث “جیغ کشیدن” شیر و نوسان فشار می‌شود. قبل از راه اندازی کامل، پیچ را شل کنید تا روغن بدون حباب خارج شود.

 

گام سوم: اتصالات الکتریکی

• اگر از مدل‌های با آمپلی‌فایر خارجی استفاده می‌کنید، حتماً از کابل‌های شیلد دار (Shielded Cables) استفاده کنید تا نویز محیط صنعتی روی سیگنال کنترل (0-10V یا 4-20mA) تاثیر نگذارد.
• تغذیه سلونوئیدهای رکسروت معمولاً 24V DC است، اما حتماً پلاک روی کویل را چک کنید.

 

عیب‌یابی و تعمیرات متداول (Troubleshooting)

حتی شیر پروپرشنال DBE رکسروت که نماد دوام است، ممکن است دچار مشکل شود. در اینجا به بررسی مشکلات رایج و راه حل‌های آن می‌پردازیم:

مشکل مشاهده شده	علت احتمالی	راه حل پیشنهادی
عدم افزایش فشار (فشار صفر)	گیر کردن اسپول اصلی یا خرابی اورینگ‌ها	باز کردن شیر، شستشو با حلال و تعویض کیت آب‌بندی (Seal Kit).
نوسان فشار شدید	وجود هوا در پایلوت یا خرابی کارت الکترونیک	هواگیری مجدد از پیچ Bleed Screw / بررسی PID کنترلر.
سر و صدای غیرعادی (Humming)	فرکانس PWM نامناسب	تنظیم فرکانس Dither در کارت آمپلی‌فایر (Dither Frequency).
داغ شدن بیش از حد کویل	ولتاژ ورودی نامناسب یا گیر مکانیکی	بررسی منبع تغذیه و اطمینان از حرکت آزادانه آرمیچر داخلی.

 

اهمیت فیلتراسیون

شیرهای پروپرشنال به آلودگی روغن بسیار حساس هستند. کلاس تمیزی روغن (NAS Class) برای شیر پروپرشنال DBE Rexroth باید مطابق استاندارد ISO 4406 (معمولاً کلاس 18/16/13 یا بهتر) باشد. ذرات ریز می‌توانند فاصله بسیار کم بین اسپول و بدنه (Clearance) را پر کرده و باعث گیر کردن شیر شوند.

 

چگونه شیر پروپرشنال DBE رکسروت اصلی را تشخیص دهیم؟

متاسفانه بازار مملو از شیرهای تقلبی چینی یا بازسازی شده (Refurbished) است که به نام نو فروخته می‌شوند. برای اطمینان از خرید شیر پروپرشنال DBE Rexroth اصلی به نکات زیر توجه کنید:

1. پلاک مشخصات (Nameplate): پلاک‌های رکسروت اصلی فلزی و لیزری هستند و کدها با فونت خاصی حک شده‌اند. پلاک‌های برچسبی یا با چاپ بی‌کیفیت نشانه تقلبی بودن است.
2. تست ریپورت (Test Report): شیرهای نو همیشه همراه با برگه تست کارخانه ارائه می‌شوند که شماره سریال آن با شماره روی شیر مطابقت دارد.
3. رنگ و فینیشینگ: رنگ آبی فیروزه‌ای خاص بوش رکسروت و کیفیت ریخته‌گری بدنه در نمونه‌های اصلی بسیار بالاست و هیچ پلیسه یا زبری غیرعادی ندارد.
4. کد فنی کامل: کد فنی (مثلاً `DBE 10 Z-2X/315`) باید دقیقاً با کاتالوگ مطابقت داشته باشد.

 

مقایسه DBE با سری‌های دیگر (DBET, DBEM)

در خانواده شیرهای فشار شکن رکسروت، تنوع زیادی وجود دارد. دانستن تفاوت‌ها به انتخاب بهتر کمک می‌کند:

• DBE: مدل پایه، پایلوت دار، معمولاً بدون سنسور فیدبک موقعیت.
• DBET: شیر فشار شکن پروپرشنال که بیشتر برای فشارهای محدود و به عنوان پایلوت برای شیرهای بزرگتر استفاده می‌شود.
• DBEM: این مدل‌ها دارای امنیت بالاتری هستند (Maximum Pressure Limitation) و معمولاً یک شیر فشار شکن مکانیکی اضافی برای ایمنی بیشتر روی آن‌ها سوار است.

انتخاب بین این مدل‌ها بستگی به سطح ایمنی مورد نیاز و نوع مدار هیدرولیک شما دارد.

سرمایه‌گذاری روی شیر پروپرشنال DBE رکسروت، سرمایه‌گذاری روی “آرامش خیال” است. دقت، طول عمر بالا و در دسترس بودن قطعات یدکی، این شیر را به انتخاب اول مهندسان در سراسر جهان تبدیل کرده است. اگرچه قیمت اولیه این شیر نسبت به برندهای متفرقه بالاتر است، اما کاهش زمان توقف دستگاه (Downtime) و کاهش ضایعات تولید، این هزینه را در کوتاه‌مدت جبران می‌کند.

برای دستیابی به بهترین عملکرد، همیشه مطمئن شوید که سیستم فیلتراسیون شما بی‌نقص است و تنظیمات کارت الکترونیکی توسط یک متخصص انجام شده است.