شیلنگ هیدرولیک و نحوه نصب و نکات ایمنی
شیلنگ هیدرولیک:
شیلنگ هیدرولیک از لایههای لاستیک یا مواد ترموپلاستیک که با لایههایی از نوار سیم فولادی یا الیاف بافته شده و با تک لایه محافظ بیرونی از جنس لاستیک یا پلاستیک ساخته میشود. این شیلنگ هیدرولیک از دو لایه نوار سیم بافته شده و تشکیل شده است که به همین دلیل به آن شیلنگ دوسیمی میگویند. شیلنگ (تکسیمی) ساختمانی مشابه دارد ولی تنها یک لایه سیمی دارد و در نتیجه در فشارهای کمتر در سیستم هیدرولیک به کار میرود.
برای مصارف فشار بالا در مدار ، از شیلنگهای چند مارپیچ (یا چند لایه) استفاده میشود. ساختمان آنها نیز مشابه است ولی چندین (4، 6 و یا بیشتر) لایه مارپیچ از نوار سیم بافته شده و مقاوم که با لایههای لاستیکی از یکدیگر جدا شدهاند ، در آن به کار رفته است.
شیلنگ های مدرن ، قطر داخلی کوچکتری دارد و از مواد ترموپلاستیک برای لایههای بیرونی (پوشش از داخل) و الیاف بافته شده برای تقویت لوله استفاده میشود. این نوع لوله ها بیشتر در صنایع خودرو به کار میرود
حداقل فشار ترکیدگی در شیلنگهای هیدرولیک:
ضریب اطمینان شیلنگ های هیدرولیک ، بالاست و حداقل فشار طراحی مدار برای ترکیدگی معمولاً پنج برابر فشار کاری در سیستم نظر گرفته میشود.
اتصال شیلنگ هیدرولیک:
روشهای مختلفی برای اتصال شیلنگ ها به اجزا و قطعات مدار و لولههای صلب وجود دارد. این قطعات براساس روش نصب به دو دسته تقسیم میشود :
1- اتصال پرسی (ثابت)
2- اتصال جداشونده
در اتصال پرسی با استفاده از پرس مخصوص هیدرولیکی یا مکانیکی (مکانیزم پیچ)، شیلنگ به سرتوپی اتصال ، پرس میشود. در اتصال جداشونده از ابزار بسیار سادهای استفاده میشود. البته واژه جداشونده نام درستی برای این نوع اتصال نیست زیرا به ندرت اتفاق میافتد که بیش از یک بار استفاده شود.
در اتصال پرسی ، دیواره شیلنگ ، بین حلقههای داخلی و خارجی سر اتصال قرار میگیرد و پس از پرس شدن شیلنگ ، با فشار محکم میشود. از اتصال جداشونده برای ایجاد شعاع دقیق برای توپی اتصال ( و ) استفاده میشود. در این روش پس از آمادهسازی سر شیلنگ ، حلقه بیرونی توپی روی شیلنگ پیچ میشود (پیچ آن چپگرد است). بنابراین دیواره شیلنگ بین حلقههای داخلی و خارجی ساندویچ میشود. برای راحت جا زدن حلقهها، آنها را با روغن ، مدار را روغنکاری میکنند.
نحوه نصب اتصال و شیلنگ:
سر بعضی از انواع شیلنگها را قبل از جا زدن حلقه بیرونی باید چاک داد یا مقداری لخت کرد و تراشید. در شیلنگهای غیرقابل بریدن یا تراشیدن، حلقه بیرونی مستقیماً روی شیلنگ جا زده میشود. برای جا زدن اتصال جداشونده بر روی لوله های هیدرولیک ترموپلاستیک ابزارهای پیشساخته مخصوص مورد نیاز است. از این ابزارها در شیلنگ های لاستیکی مرسوم نیز میتوان استفاده کرد.
انواع شیلنگ ها و اتصالات بسیار زیاد است. برای هر کلاس شیلنگ ، بیش از 30 نوع اتصال در اندازههای مختلف به ازای هر کدام از دو نوع پرسی و جداشونده تولید میشود. مثلاً بعضی از شیلنگ های فلنجدار 6000SAE ، تنها برای اتصال پرسی و جداشونده تولید میشود. مثلاً بعضی از شیلنگهای فلنجدار 6000SAE، تنها برای اتصال پرسی و در فشارهای بالا مناسب است. در شیلنگ های چندلایه باید از اتصال پرسی استفاده شود. در تمام انواع اتصالات توصیه میشود حداقل یکی از شیلنگهای در محل اتصال قابلیت چرخش داشته باشد.
روش نصب شیلنگ هیدرولیک:
در نصب شیلنگ باید به نکات زیر توجه کرد. البته اکثر این توصیهها تجربی است.
1- از ایجاد خمها و پیچشهای تند و تیز در شیلنگ خودداری کنید. همه اتصالات باید در یک صفحه قرار بگیرد.
2- از تماس و سایش شیلنگ ها با یکدیگر یا با قطعات فلزی خودداری کنید.
3- یکی از روشهای درست نصب اتصالات شیلنگ ها را انتخاب کنید.
حتی در سیستم های ساکن و سیستم های غیرمتحرک، باید از ایجاد خم و پیچش به ویژه در شیلنگ های کوتاه (که باعث تمرکز تنش و کشیدن لوله از اتصال میشود) جلوگیری کرد.
سازندگان حداقل شعاع مجاز خم ها و حداقل طول مجاز شیلنگ ها را در کاتالوگ مشخص میکنند. این اطلاعات برای شیلنگ های مختلف و برای شرایط استاتیکی (ساکن) و دینامیکی (متحرک) ارائه میشود. رعایت این نکات بسیار مهم است زیرا خمهای تیزتر از مقادیر توصیه شده باعث کاهش فشار کاری ، عمر مفید شیلنگ ، و زمان سرویس و تعمیر آن میشود. گاهی از لولههای توری فلزی برای کنترل شعاع خمش شیلنگ ها استفاده میشود.
پارگی و خراشیدگی شیلنگ هیدرولیک:
همواره امکان پارگی ناگهانی شیلنگ هیدرولیک وجود دارد. روی شیلنگ ها شمارهای نوشته شده است که تاریخ ساخت آن را مشخص میکند. البته پیشبینی عمر واقعی شیلنگ بسیار مشکل است زیرا عمر آن به نوع کاربرد و شرایط محیط بستگی دارد. اما خرابیهای مکرر در شیلنگ ها ممکن است بر اثر انتخاب، اتصال ، و نصب نادرست آنها باشد. شناخت این علل به طور قابل ملاحظهای به حل مشکل کمک میکند. سازنده شیلنگ بهترین کسی است که میتواند با دستگاههای تست و اندازهگیری خود دلایل مختلف خرابیها را نشان دهد.
بطور خلاصه، شیلنگ هیدرولیک و اتصال باید خواص زیر را داشته باشد:
1- با سیال و مدار سازگار باشد.
2- با فشارهای کاری سیستم و همچنین سطح فشار ضربه قوچ و نوسانات فشار و جریان سیال سازگار باشد.
3- تغییرات دمایی سیال و محیط را تحمل کند.
4- به دقت انتخاب شود (از لحاظ اندازه) تا افت فشار حداقل نگه داشته شود و از تخریب ناشی از آشفتگی جریان و تولید گرما ، جلوگیری کند.
5- در اتصال صحیح شیلنگ هیدرولیک دقت شود. در صورت نیاز و توصیه تولیدکننده حتماً از ابزارهای مخصوص استفاده شود.
6- روش و راستای نصب شیلنگ و اتصالات آن باید به گونهای باشد که از ایجاد خمهای تیز، تابخوردگی ، لهشدگی ، ساییدگی ، پیچخوردگی ، ارتعاش و کشیدگی در آن جلوگیری شود. توجه داشته باشید وقتی فشار درون شیلنگ بالا میرود، طول آن تا 4٪ کاهش مییابد. حرکت شیلنگ باید خمشی باشد و نه پیچشی.
7- مسیر عبور شیلنگ هیدرولیک نباید از کنار قطعات مکانیکی متحرک ، اشیا و لوله های داغ ، کوره و غیره باشد. در صورت لزوم ، باید از لوله های توری فلزی یا از پوشش های محافظتکننده در برابر گرما در فواصل آن استفاده کرد.
8- شرایط محیطی بر کارکرد و عمر مفید شیلنگ مؤثرند از قبیل: نور ماورای بنفش ، اوزون، مواد شیمیایی ، آبنمک ، حلالها ، سیالات خورنده و آلودگی هوا.
9- در بعضی موارد برای تخلیه الکتریسته ساکن (که بر اثر عبور دستهای از سیالات خاص ایجاد میشود) جنس شیلنگ باید تا حدودی هادی جریان الکتریسته باشد. ولی در سایر موارد ، جنس شیلنگ باید کاملاً عایق باشد.
گیرندهها و نگهدارندههای شیلنگ هیدرولیک:
برای شیلنگ هیدرولیک و لوله های بلند و چند رشتهای ، از گیرههایی برای نگه داشتن آنها در فواصل مشخص استفاده میشود. این گیره ها ، شوک و ارتعاش را نیز جذب میکند و سر و صدا و ریسک نشتی را کاهش میدهد.
گیره های معمولی، بسیار ارزان است و به راحتی بسته میشود. برخی از انواع خاص آنها دارای برشهای لاستیکی با نگهدارنده فولادی است. اندازه برشها مطابق با استاندارد لوله ها است.
برخی دیگر از جنس بلوک های ترموپلاستیک و در اندازههای استاندارد ساخته میشود. آنها روی صفحات فولادی یا ریل مخصوص نصب میشود و گاهی چند طبقه از لوله ها را در برمیگیرد.
فاصله صحیح بین لوله های هیدرولیک بسیار مهم است.
بهتر است گیرهها تا حد ممکن به خمها نزدیک باشد و ترجیح داده میشود در هر دو طرف خم از آنها استفاده شود. در شیلنگ ها ، گیره باید از انعطاف یا ارتعاش و پیچش شیلنگ بر اثر اعمال فشار ، جلوگیری کند.